Ortodonta trudni się leczeniem wad zgryzu oraz niewłaściwości i krzywizn zębowych. Co należy zapamiętać? Wada zgryzu opiera się na niewłaściwym ulokowaniu zębów lub szczęki, co zatem jest prostą drogą do poważnych problemów wad wymowy, zniekształcenia twarzy – wpływając niekorzystnie na wygląd i będąc źródłem kompleksów w późniejszym wieku. Przebieg leczenia wady zgryzu jest długotrwały i pochłania średnio około 2 lat.
Przyczyny powstawania wad zgryzu
Wady zgryzu grupuje się na wrodzone i nabyte. Do zmiany szczęki może dojść już na początku rozwoju dziecka, jeszcze w trakcie ciąży, jednak najczęściej są to złe przyzwyczajenia maluchów. Nieprzerwane ssanie kciuka czy niewłaściwie dopasowanego smoczka, gryzienie przedmiotów (na przykład twardych klocków), zgrzytanie zębami, czy oddychanie przez usta wpływa na zmiany szczęki. Także niewłaściwe układanie dziecka podczas karmienia piersią, może oznaczać kłopoty. Na pierwszy przegląd kontrolny dobrze zaprowadzić dziecko w wieku około 7 lat. Dzięki temu ortodonta w porę wskaże możliwe nieprawidłowości i zadba o odpowiedni rozwój dziecka.
Dlaczego wizyta u ortodonty jest potrzebna?
Nieleczenie lub ignorowanie wady doprowadza do jej nasilenia, a to z kolei natęża ryzyko seplenienia i krzywizny zębów oraz może sprawiać niedogodności w żuciu, a nawet oddychaniu. Zły układ szczęki powoduje bóle zębów, ich rozchwianie lub przedwczesne wytarcie. Sprzyja to także odkładaniu się kamienia nazębnego i może być przyczyną rozwoju chorób dziąseł, próchnicy, czy paradontozy.
Rodzaje wad zgryzu
Tyłozgryz – najczęstsza wada zgryzu. Dolne zęby chowają się za zębami górnymi, przy czym zęby przednie nie stykają się wzajemnie. Niekiedy górne siekacze pochylają się w kierunku górnej wargi, a twarz zniekształca się poprzez cofnięcie żuchwy.
Przodozgryz – w tym przypadku to górne zęby są cofnięte. Powstaje widoczne przemieszczenie brody do przodu.
Zgryz krzyżowy – zarówno zęby dolne jaki i górne, zachodzą na siebie nieregularnie na niektórych odcinkach lub w całym łuku zębowym.
Zgryz głęboki – górne zęby zachodzą i przykrywają 2/3 wysokości zębów dolnych. Wpływa to na zniekształcenie twarzy ze względu na skrócenie dolnego odcinka. Tak usytuowane zęby nadmiernie się ścierają, co prowadzi do chorób dziąseł i przyzębia.
Zgryz otwarty – zęby wcale nie stykają się ze sobą. Wada przeszkadza w żuciu pokarmu, a także w prawidłowej wymowie – zwłaszcza spółgłosek przedniojęzykowo zębowych (t, d, s, z, dz, c, n, ł). Zgryz otwarty powoduje wydłużenie twarzy i niedorozwój szczęki.
Stłoczenia zębów – występują wtedy, gdy zęby mają nieodpowiedni rozmiar w stosunku do zębodołów. Wychodzą przechylone lub w nieodpowiednich miejscach, w wyniku braku przestrzeni w jamie ustnej.
Zęby odseparowane – pomiędzy zębami pojawiają się widoczne odstępy, powodowane nadmiarem miejsca w żuchwie.
Jak skorygować wady zgryzu? Kiedy zalecany jest ortodonta?
Leczenie wady zgryzu zazwyczaj rozpoczyna się od chwili wyrżnięcia zębów stałych, czyli około 11 roku życia, choć ortodonci doradzają zadbanie o odpowiedni zgryz w każdym wieku. Szczęki dzieci są znacznie bardziej plastyczne, niż szczęki osób dorosłych, a więc leczenie jest łatwiejsze i spada ryzyko bólu lub powikłań, jednak korekcja zębów jest możliwa dla każdego.
Rodzaje aparatów na zęby
Aparaty ortodontyczne dzielą się na stałe — przyklejane do zębów specjalistycznym klejem oraz ruchome — możliwe do samodzielnego zdejmowania. Aparaty ruchome są częściej stosowane u dzieci, niż u dorosłych.
Aparat tradycyjny, metalowy — siłą, która prostuje wadę, jest w tym przypadku łuk połączony z metalowymi zamkami, które przykleja się do pojedynczych zębów i mocuje za pomocą ligatur ortodontycznych. Dla uatrakcyjnienia, szczególnie dla młodszych pacjentów, istnieje możliwość wyboru różnych kolorów ligatur. Dla ceniących większą estetykę możliwe są warianty z zamkami ceramicznymi, porcelanowymi, szafirowymi lub kryształowymi, które są niewidoczne na tle zębów. Sprawdzają się zwłaszcza u posiadaczy białych zębów.
Aparat lingwalny — mocowany jest odwrotnie niż ten tradycyjny, bo od wewnątrz jamy ustnej. Projektowane są dla każdego pacjenta indywidualnie i niwelują dyskomfort związany z noszeniem aparatu na zębach, bo ten jest niewidoczny. Ujemną stroną tego aparatu jest początkowa trudność wyraźnego mówienia.
Aparat samoligaturujący — ten model aparatu ortodontycznego cechuje się inną budową. Łuk ortodontyczny przytrzymuje zestaw klapek, dzięki czemu drut jest ruchomy, a korekcja wady zgryzu trwa krócej.
Aparat Clear Aligner — to przezroczysta nakładka na zęby dopasowywana indywidualnie, która jest dobrym rozwiązaniem dla osób, które cenią estetykę. Aparat jest praktycznie niewidoczny, a dzięki możliwości zdjęcia go samodzielnie, jest łatwy w utrzymaniu higieny.
Ile kosztuje aparat ortodontyczny?
Ceny aparatów na zęby są związane z typem wybranego modelu. Najtańszymi aparatami są te tradycyjne. W ich przypadku ceny za jeden łuk rozpoczynają się od 1200 złotych. Nowsze rozwiązania, bardziej komfortowe – niemetalowe czy przezroczyste — pochłoną więcej pieniędzy. Ich ceny wahają się od 3 do 6 tysięcy. Koszt najdroższych aparatów lingwalnych może dochodzić do 8 tysięcy złotych. Aparaty ortodontyczne są też dostępne do wzięcia na kredyt. Do ceny aparatu trzeba także doliczyć koszty wizyt kontrolnych, których ilość jest oparta o czas leczenia. Leczenie ortodontyczne może być refundowane przez NFZ dla pacjentów poniżej 12 roku życia i tylko w przypadku aparatów ruchomych.
Jak dbać o zęby podczas noszenia aparatu ortodontycznego?
Dbałość o zęby w trakcie noszenia aparatu ma ogromne znaczenie. Aparat może początkowo wywoływać dyskomfort, ze względu na to, że znacznie łatwiej przyklejają się do niego pozostałości posiłku. Należy myć zęby po jedzeniu i wystrzegać się pokarmów, które mogą pozostawać na zamkach i powodować ich odczepienie. Z kolei twarde produkty mogą trwale uszkodzić aparat.
Czy aparat ortodontyczny przeszkadza w leczeniu zębów?
To, czy wolno leczyć zęby w czasie leczenia ortodontycznego, przede wszystkim ciekawi pacjentów, co noszą stały aparat. Nie wolno zdejmować go samodzielnie, ze względu na to w obecności jakichś problemów konieczna jest wizyta u stomatologa ortodonty. Na początku leczenia aparatem ortodontycznym każdy pacjent powinien zadbać o to, aby jego zęby zostały w pełni wyleczone. W taki sposób zmniejsza się ryzyko wizyt naprawczych w czasie leczenia aparatem na zęby. Na dobrą sprawę nie ma zakazów leczenia zębów, gdy pacjent nosi stały aparat .
Korzystanie z aparatu ortodontycznego wiąże się ze zwiększoną potrzebą troski o zęby. Z uwagi na przyczepione na powierzchni zębów oraz pozostałe elementy konstrukcji aparatu , usuwanie resztek i osadów jedzenia jest nieco trudniejsze. Z tego powodu pacjenci leczący się ortodontycznie muszą staranniej myć zęby, szczególnie w okolicach aparatu ortodontycznego. Zapominanie zasad higieny w tym czasie, może poskutkować tym, że na wcześniej zdrowych zębach pojawią się próchnicowe zmiany. W takiej sytuacji należy udać się na wizytę u dentysty. Lekceważenie psucia się zębów z uwagi na aparat ortodontyczny może wywołać ujemne skutki. Próchnica z łatwością przechodzi na sąsiednie zęby, więc bezpieczniej wyleczyć problem.
Leczenie w ciągu noszenia aparatu jest możliwe. Jeżeli aparat uniemożliwia dotarcie do nadpsutego zęba, można go zdjąć na czas naprawy. Ten zabieg nie zagrozi skuteczności leczenia ortodontycznego.
